Osnivanje DOO u Srbiji danas je relativno brz postupak, ali u praksi veliki broj osnivača nailazi na probleme već u prvim koracima – od APR registracije i elektronskog potpisa, do otvaranja bankovnog računa, poreskih obaveza i pitanja privremenog boravka za strane državljane.
Posebno je važno znati da se osnivanje društva sa ograničenom odgovornošću (DOO) u Srbiji danas, osim u izuzetnim slučajevima, vrši elektronskim putem preko Agencije za privredne registre (APR). Takođe, trenutna APR naknada za registraciju osnivanja iznosi 8.000 dinara, dok minimalni osnovni kapital iznosi 100 dinara.
U ovom vodiču objasnićemo:
- kako se osniva DOO u Srbiji,
- koliko traje registracija firme,
- koja dokumentacija je potrebna,
- koliko košta osnivanje DOO,
- koje obaveze postoje nakon registracije,
- da li je bolje otvoriti DOO ili preduzetnika,
- kako stranac može osnovati firmu u Srbiji,
- i koje su najčešće greške zbog kojih APR odbija prijavu.
Šta je DOO i kada je najbolji izbor?
DOO (društvo sa ograničenom odgovornošću) predstavlja najčešći oblik privrednog društva u Srbiji.
Najveća prednost DOO jeste ograničena odgovornost osnivača, što znači da članovi društva, po pravilu, ne odgovaraju svojom ličnom imovinom za obaveze firme.
Upravo zbog toga DOO je najčešći izbor za:
- IT kompanije,
- marketinške agencije,
- konsultantske firme,
- online biznise,
- građevinske firme,
- trgovinu,
- strane investitore,
- startup projekte,
- freelancere koji žele ozbiljniji poslovni model.
U praksi, DOO je posebno koristan kada:
- postoji više osnivača,
- planira se rast poslovanja,
- postoji veći poslovni rizik,
- planira se saradnja sa velikim kompanijama,
- postoji mogućnost investicija ili partnerstava.
Ko može osnovati DOO u Srbiji?
DOO mogu osnovati:
- domaća fizička lica,
- strani državljani,
- pravna lica,
- jedno ili više osnivača.
Strani državljani mogu biti:
- vlasnici 100% udela,
- direktori firme,
- zakonski zastupnici.
U praksi, Srbija je veoma interesantna za strane osnivače zbog:
- relativno jednostavne registracije,
- nižih troškova poslovanja,
- povoljnog poreskog sistema,
- mogućnosti regulisanja boravka po osnovu firme.
Međutim, veoma je važno razumeti da samo osnivanje firme ne znači automatski dobijanje privremenog boravka ili radne dozvole. Za to se vodi poseban postupak.
Kako se osniva DOO u Srbiji – korak po korak
1. Izbor naziva firme
Prvi korak jeste izbor poslovnog imena firme.
Naziv mora biti:
- razlikovan od postojećih privrednih društava,
- usklađen sa pravilima APR-a,
- dovoljno prepoznatljiv za tržište.
Pre podnošenja prijave preporučljivo je proveriti dostupnost naziva kroz APR pretragu.
2. Određivanje sedišta firme
Svako DOO mora imati registrovano sedište.
APR danas zahteva precizno označenu adresu sa kućnim brojem, pa često dolazi do odbijanja prijava zbog nepravilno navedenih podataka o adresi.
Ukoliko osnivač nije vlasnik prostora, često je potrebno pribaviti i saglasnost vlasnika.
3. Odabir pretežne delatnosti
Prilikom osnivanja određuje se pretežna šifra delatnosti.
Iako deluje formalno, izbor delatnosti može imati značaj:
- za banku,
- za poreski tretman,
- za dozvole i licence,
- za poslovanje sa inostranstvom.
Zbog toga je važno unapred sagledati planirani model poslovanja.
4. Izrada osnivačkog akta
Osnivački akt predstavlja osnovni dokument firme.
Njime se uređuje:
- struktura vlasništva,
- prava članova,
- visina udela,
- upravljanje društvom,
- zastupanje,
- način donošenja odluka.
Kod više osnivača kvalitetno sastavljen osnivački akt može sprečiti ozbiljne probleme kasnije.
5. Imenovanje direktora
DOO može imati:
- jednog direktora,
- više direktora,
- domaće ili strane direktore.
Veoma je važno pravilno urediti ovlašćenja direktora, naročito kada postoji više zastupnika.
6. Elektronska registracija APR-u
Osnivanje DOO danas se vrši elektronski putem APR sistema.
Za elektronsku registraciju potreban je:
- kvalifikovani elektronski sertifikat,
- odgovarajući softver,
- elektronsko potpisivanje dokumentacije.
Kod stranih državljana upravo elektronski sertifikat često predstavlja najveći praktični problem, jer se u određenim slučajevima mora preuzeti lično u Srbiji.
Koliko košta osnivanje DOO u Srbiji?
Troškovi osnivanja zavise od konkretnog slučaja.
Najčešći troškovi uključuju:
- APR naknadu,
- elektronski sertifikat,
- eventualne prevode i apostille,
- notarske overe,
- bankarske troškove,
- knjigovođu,
- advokatske usluge.
Trenutna APR naknada za registraciju osnivanja iznosi 8.000 dinara.
Minimalni osnovni kapital iznosi 100 dinara, osim ako posebnim zakonom nije propisan veći iznos za određene delatnosti.
Koliko traje osnivanje DOO?
Ukoliko je dokumentacija pravilno pripremljena, APR najčešće odlučuje u roku od nekoliko radnih dana.
Međutim, realno vreme potrebno da firma počne da funkcioniše zavisi i od:
- otvaranja bankovnog računa,
- poreskih prijava,
- elektronskog sertifikata,
- dokumentacije iz inostranstva,
- eventualnih prevoda i apostille.
Kod stranih osnivača postupak često traje duže zbog dodatnih procedura banaka i dokumentacije.
DOO ili preduzetnik – šta je bolje?
Ovo je jedno od najčešćih pitanja u praksi.
Preduzetnik je često bolji izbor ako:
- tek započinjete posao,
- imate manje troškove,
- poslujete sami,
- želite jednostavnije knjigovodstvo,
- želite manje administracije.
DOO je češće bolji izbor ako:
- planirate ozbiljniji rast,
- imate više partnera,
- sarađujete sa velikim klijentima,
- želite profesionalniji poslovni nastup,
- postoji veći poslovni rizik,
- planirate strane investicije,
- želite odvajanje privatne i poslovne odgovornosti.
U praksi veliki broj klijenata prvo registruje preduzetnika, a kasnije prelazi na DOO kada posao poraste.
Obaveze nakon osnivanja firme
Veliki broj osnivača misli da se postupak završava APR registracijom, ali tada zapravo počinju dodatne obaveze.
Najvažnije obaveze nakon osnivanja su:
- otvaranje poslovnog računa,
- poreske prijave,
- eventualna PDV registracija,
- prijava stvarnog vlasnika,
- prijava zaposlenih,
- vođenje poslovnih knjiga.
Prijava stvarnog vlasnika
Prijava stvarnog vlasnika mora se izvršiti najkasnije u roku od 30 dana od osnivanja društva.
Za ovu proceduru potreban je kvalifikovani elektronski sertifikat.
Poreske obaveze
Nakon osnivanja firme nastaju i poreske obaveze koje zavise od:
- vrste delatnosti,
- prometa,
- broja zaposlenih,
- ulaska u PDV sistem.
Zbog toga je veoma važno da se još pre registracije sagleda budući model poslovanja.
Najčešće greške prilikom osnivanja DOO
U praksi se najčešće pojavljuju sledeći problemi:
Pogrešno navedena adresa
APR često odbija prijave zbog neusaglašenosti podataka o adresi.
Loše definisan osnivački akt
Posebno kada postoji više osnivača.
Problemi sa bankom
APR registracija ne znači automatski da će banka otvoriti račun.
Banke imaju pravo da sprovedu internu procenu rizika i odbiju otvaranje računa.
Nepotpuna dokumentacija stranih državljana
Posebno kada nedostaje:
- apostille,
- prevod,
- pravilno ovlašćenje,
- odgovarajući identifikacioni podaci.
Propuštanje rokova nakon osnivanja
Mnogi osnivači zaborave:
- prijavu stvarnog vlasnika,
- poreske prijave,
- prijavu zaposlenih,
- PDV obaveze.
Da li stranac može osnovati DOO bez dolaska u Srbiju?
U određenim slučajevima – da.
Međutim, u praksi zavisi od:
- vrste dokumentacije,
- banke,
- načina overe,
- elektronskog potpisa,
- punomoćja,
- države iz koje dolazi osnivač.
Kod stranih osnivača veoma je važno unapred planirati:
- APR registraciju,
- bankarski postupak,
- poreski status,
- boravak,
- elektronski sertifikat.
Zašto angažovati advokata za osnivanje firme?
Iako postupak formalno deluje jednostavno, u praksi se često pojavljuju problemi koji mogu značajno usporiti poslovanje.
Advokat može pomoći oko:
- registracije firme,
- izrade dokumentacije,
- osnivačkog akta,
- odnosa između partnera,
- poreskih pitanja,
- stranih osnivača,
- bankarskih procedura,
- boravka i radnih dozvola,
- usklađivanja poslovanja.
Zaključak
Osnivanje DOO u Srbiji danas jeste jednostavnije nego ranije, ali dobra pravna i poreska priprema može sprečiti ozbiljne probleme kasnije.
Posebno kod:
- stranih osnivača,
- online poslovanja,
- IT sektora,
- partnerstava,
- međunarodnog poslovanja.
Naša kancelarija pruža pravnu pomoć domaćim i stranim državljanima u vezi sa:
- osnivanjem firmi,
- APR registracijom,
- elektronskim osnivanjem DOO,
- osnivačkim aktima,
- privremenim boravkom,
- otvaranjem bankovnih računa,
- poreskim pitanjima,
- prijavom stvarnog vlasnika.